Infantino tái tranh cử: Khối Ả Rập hậu thuẫn, Thụy Sĩ quay lưng và 211 lá phiếu chưa ngã ngũ

Có một chi tiết nhỏ mà ít ai để ý giữa tuần lễ dồn dập những tuyên bố hậu thuẫn cho chủ tịch FIFA: người rút lại sự ủng hộ cho Gianni Infantino không phải một liên đoàn xa lạ, mà chính là liên đoàn quê hương ông. Hiệp hội bóng đá Thụy Sĩ — nơi sinh ra vị chủ tịch — đã quay lưng. Tôi từng ngồi trên khán đài sân Lạch Tray những buổi chiều gió muối, chứng kiến một cầu thủ quê nhà bị chính khán giả của mình la ó, và tôi hiểu rằng không có tiếng la nào đau bằng tiếng la đến từ những người đã nuôi mình lớn. Với Infantino, lá phiếu quê hương không còn là điểm tựa — nó vừa biến thành một vết thương chính trị.

Ở tuổi 28, sau nhiều năm cầm máy quay và viết về bóng đá, tôi học được một điều: đôi khi câu chuyện lớn nhất của một trận đấu không nằm ở tỷ số, mà nằm ở khoảnh khắc ai đó quay lưng. Lần này, người quay lưng lại là chính gia đình của nhân vật. Và như mọi bi kịch sân cỏ, nó bắt đầu từ một chi tiết nhỏ mà chỉ khi nhìn kỹ ta mới thấy cả một vũ trụ đang đổi thay.

Để hiểu vì sao một thông báo hành chính lại đáng đọc như một bi kịch, cần đặt nó vào đúng sân khấu. FIFA — liên đoàn bóng đá thế giới — có 211 hiệp hội thành viên, nhiều hơn số quốc gia có ghế tại Liên Hợp Quốc. Chủ tịch của nó không chỉ điều hành một tổ chức thể thao; người đó nắm quyền phân bổ World Cup, tiền bản quyền truyền hình, và cả những khoản đầu tư chảy vào bóng đá của hàng trăm quốc gia. Một lá phiếu ở đây không chỉ là một lá phiếu; nó là một suất trong bàn tiệc phân chia nguồn lực của môn thể thao được xem nhiều nhất hành tinh.

Gianni Infantino đang tìm cách tái đắc cử trong cuộc bỏ phiếu dự kiến diễn ra vào tháng Ba. Trước đó, một cột mốc cứng: tháng Mười Một là hạn chót để các liên đoàn giới thiệu ứng viên. Giữa hai mốc thời gian ấy, mọi tuyên bố ủng hộ hay rút lui đều mang trọng lượng của một nước cờ. Với người theo dõi bóng đá quốc tế, đây là giai đoạn mà tin tức không còn nằm trên sân cỏ, mà nằm trong các hành lang hội nghị.

Bối cảnh trở nên căng thẳng hơn bởi một sự kiện gần đây: Infantino từng đề xuất bán một phần cổ phần trong các giải đấu của FIFA, bao gồm cả World Cup. Đề xuất vấp phải làn sóng phản đối lan rộng và buộc phải bị bỏ dở. Đây không phải một thương vụ chuyển nhượng cầu thủ, cũng chẳng phải một bản báo cáo tài chính — nó là một canh bạc quản trị. Và như mọi canh bạc, khi thua, người ta không chỉ mất tiền; người ta mất lòng tin.

Tôi từng theo dõi nhiều chu kỳ bầu cử FIFA qua các bản tin và hồ sơ tư liệu. Điểm chung của chúng là: kết quả không được quyết định trên sân, mà trong những cuộc gặp kín. Và điều quyết định cuối cùng thường không phải tài chính, mà là cảm giác an toàn của các liên đoàn nhỏ — những người luôn tự hỏi: nếu tôi đổi phe, tôi được gì, và mất gì?

Giữa tuần lễ ấy, dòng tin chảy theo một nhịp đáng chú ý. Trong tháng Tám, sáu lãnh đạo liên đoàn bóng đá Ả Rập — trong đó có Qatar và Morocco, đồng chủ nhà World Cup 2030 — đã lên tiếng hậu thuẫn Infantino. Đến thứ Ba, Liên đoàn bóng đá vùng Vịnh với 8 hiệp hội thành viên tiếp tục bày tỏ sự ủng hộ. Đến thứ Năm, đến lượt Liên đoàn các hiệp hội bóng đá Ả Rập với 22 hiệp hội thành viên. Chỉ trong vài ngày, một khối hậu thuẫn dày đặc được dựng lên.

Nhưng đây là chỗ mà con mắt của người viết phải tỉnh: những con số ủng hộ ấy không cộng lại thành một tổng số phiếu. Liên đoàn các hiệp hội bóng đá Ả Rập và Liên đoàn vùng Vịnh có thành viên chồng lấn. 22 cộng 8 không bằng 30. Đây là một cái bẫy số học dành cho độc giả vội vàng — và cũng là bài học tôi từng học khi đọc sai tên cầu thủ trên sóng. Ngày tôi nói sai một cái tên, tôi biết mình đang nói với triệu trái tim, không phải micro. Một con số không nguồn cũng có sức nặng như thế.

Song song với làn sóng ủng hộ, một làn sóng ngược lại cũng đang dâng. Hiệp hội bóng đá Thụy Sĩ rút lui. UEFA — liên đoàn châu Âu với khoảng 55 hiệp hội — tuyên bố sẽ giới thiệu một ứng viên đối lập trước hạn chót tháng Mười Một. Nếu khối Ả Rập là ánh nắng ban trưa, thì châu Âu là bóng râm đang dài ra ở phía sau bức ảnh.

Điều thú vị nằm ở logic đằng sau sự ủng hộ của khối Ả Rập. Morocco là đồng chủ nhà World Cup 2030. Các quốc gia đồng chủ nhà có lợi ích thể chế sâu sắc trong việc duy trì sự liên tục của người đương nhiệm — bởi mọi thay đổi lãnh đạo đều có thể mở lại những thỏa thuận đang dang dở. Sự hậu thuẫn ở đây không hẳn là tình cảm; nó là một phép tính về quyền lợi. Và đó cũng là lý do vì sao lá phiếu của các liên đoàn nhỏ lại nặng đến vậy.

Nhìn vào bản đồ quyền lực, ta thấy một hình học quen thuộc của các kỳ bầu cử FIFA: một ứng viên củng cố chỗ đứng ở khối Ả Rập và các quốc gia đang phát triển, trong khi mất dần đất ở châu Âu. Các lời ủng hộ đến theo cụm — tháng Tám một nhóm, thứ Ba một nhóm, thứ Năm một nhóm — cho thấy một chiến lược vận động có tổ chức, chứ không phải những tiếng nói tự phát. Trong chính trị bóng đá, thời điểm của một tuyên bố quan trọng không kém nội dung của nó.

Một chi tiết nữa đáng được soi: đề xuất của Infantino về một cuộc rà soát độc lập đối với các quy trình ra quyết định của FIFA. Nó xuất hiện sau cơn bão phản đối. Với tôi, đây là dấu hiệu của một người lãnh đạo đang cố sửa lại hình ảnh của chính mình — như một đội bóng sau trận thua nặng vội vàng đổi sơ đồ. Nhưng đổi sơ đồ giữa trận không làm khán giả quên đi bàn thua vừa rồi. Điều đáng theo dõi là liệu cuộc rà soát này có thực quyền, hay chỉ là một nghi thức báo cáo sau khi lá phiếu đã được kiểm.

Câu chuyện này không dừng ở hành lang quyền lực. Nó chảy xuống tận các hợp đồng truyền hình, các nhà tài trợ, và cả những quỹ đầu tư đang chờ cơ hội rót vốn vào bóng đá. Khi một đề xuất bán cổ phần giải đấu bị bỏ dở, thông điệp gửi tới dòng vốn tư nhân rất rõ: ở FIFA, rủi ro chính trị đang lớn hơn logic thương mại. Các đài truyền hình và nhà tài trợ, vốn cần sự ổn định để lên kế hoạch dài hạn, sẽ phải chờ xem ai ngồi vào ghế chủ tịch trước khi ký những hợp đồng lớn.

Trong bóng đá, tôi luôn tin rằng kết quả trên sân là thứ công bằng nhất, vì nó không thể mặc cả. Ở đây không có tỷ số để soi. Chỉ có 211 lá phiếu, và phần lớn chúng nằm trong tay những liên đoàn chưa lên tiếng. Cuộc bầu cử này, xét cho cùng, là một trận đấu mà khán đài đông hơn sân cỏ, và trọng tài chính là thời gian.

Điểm mù lớn nhất của câu chuyện này không nằm ở những gì được tuyên bố, mà ở những gì im lặng. Các liên đoàn châu Phi, châu Á và CONCACAF — những khối có sức nặng quyết định trong một cuộc bỏ phiếu 211 thành viên — gần như vắng mặt trong bức tranh tin tức. Sự im lặng ấy không phải khoảng trống; nó là một tín hiệu. Trong một cuộc bầu cử, người chưa nói không phải người chưa quyết.

Thứ hai, cần đọc lại tông giọng của câu chuyện. Các bản tin dồn dập đưa tin về những lời ủng hộ, khiến người đọc dễ có cảm giác người đương nhiệm đang áp đảo. Nhưng chỉ trong cùng một tuần, sự rút lui của Thụy Sĩ và tuyên bố ứng viên của UEFA đã vẽ nên một bức tranh ngược lại. Nếu chỉ đọc tiêu đề, bạn thấy một người đang thắng. Nếu đọc hết các dòng, bạn thấy một người đang phải giữ từng viên gạch trong bức tường đang nứt. Họ không cần tôi tô hồng. Họ cần tôi đứng cạnh sự thật khi màu cờ đã bạc.

Thứ ba, và đây là điều tôi muốn nhấn mạnh nhất với tư cách một người làm tài liệu: hầu hết các dữ kiện trong câu chuyện này không có nguồn xác định rõ ràng. Ngoại lệ là các phát ngôn của Liên đoàn các hiệp hội bóng đá Ả Rập. Những con số ủng hộ, những tuyên bố rút lui, những lịch trình — phần lớn đều trôi nổi. Trong nghề của tôi, tôi học được rằng một cái tên đọc sai có thể khiến hàng triệu người hiểu lầm. Một con số không nguồn cũng vậy. Khi ai đó nói với bạn rằng một khối gồm 22 hiệp hội đứng về phía này, câu hỏi đúng không phải "có đúng không?", mà là "ai đếm, và đếm bằng gì?"

Và còn một điều nữa ít ai nghĩ tới: một ứng viên đối lập muốn thành hình cần ít nhất một liên đoàn châu lục lớn đứng ra giới thiệu. Lời tuyên bố của UEFA, vì thế, không chỉ là một sự phản đối — nó là một nước đi có thể biến châu Âu thành người giới thiệu, hoặc người đứng sau hậu trường. Sức mạnh thật của một lá phiếu đôi khi nằm ở việc nó kéo theo được bao nhiêu lá phiếu khác. Tôi nhìn vào khoảng trống giữa hai pha bóng, và thấy cả một đời người kịp đổi thay — ở đây, khoảng trống giữa hai tuyên bố là nơi lá phiếu đang được đếm thầm.

Rồi vài tháng nữa, khi lá phiếu cuối cùng được kiểm, có lẽ người ta sẽ chỉ nhớ ai thắng. Nhưng tôi muốn giữ lại một hình ảnh khác: một chủ tịch FIFA người Thụy Sĩ, đứng giữa những lời ủng hộ từ những vùng đất xa xôi, và lắng nghe tiếng quay lưng từ chính quê hương mình. Bóng đá vẫn luôn như thế — nó không chỉ là chuyện của những người muốn bạn thắng, mà còn là chuyện của những người đã từng tin bạn. Câu hỏi tôi mang theo ra khỏi câu chuyện này không phải ai sẽ thắng vào tháng Ba, mà là: khi một lá cờ quê hương hạ xuống, người ta phải hát bài ca gì để những lá cờ khác còn muốn bay?