Tám bàn ở Felcsut: Khi lớp sơn kỳ vọng của bóng đá nữ bắt đầu nứt

Phút bù giờ ở Felcsut, khi Lotte Keukelaar đưa bóng dội xà ngang, tôi không nhìn vào khung thành. Tôi nhìn vào khuôn mặt các hậu vệ Hungary — những người phụ nữ đứng bất động như thể mặt đất dưới chân họ vừa hóa thành băng. Lineth Beerensteyn lao vào đá bồi, bóng lăn vào lưới trống, tỷ số khép lại ở 0-8. Trên khán đài nhỏ của thị trấn vùng Fejér, vài cổ động viên Hungary cúi gằm. Không ai khóc. Không ai la ó. Chính sự im lặng ấy khiến tôi lạnh người — một sân vận động tĩnh đến mức người ta nghe rõ tiếng thở dài của băng ghế huấn luyện.

Tôi đã ngồi trước màn hình suốt đêm, tua đi tua lại hiệp một. Không phải để đếm bàn thắng. Tôi tua lại để tìm khoảnh khắc Hungary còn tin vào chính mình. Khoảnh khắc ấy chỉ kéo dài đúng mười một phút — từ tiếng còi khai cuộc đến bàn mở tỷ số của Beerensteyn. Sau đó, niềm tin tan như sương trên đồng cỏ Fejér vào một đêm tháng Mười.

Sân vắng không tước đi tiếng hét, nó chỉ khiến chúng ta nghe rõ hơn tiếng thở dài của băng ghế huấn luyện. Ở Felcsut, tiếng thở dài vang lên từ cả hai phía — từ băng ghế của đội thua, và cả từ băng ghế của đội thắng.

Đội tuyển nữ Hà Lan của huấn luyện viên Arjan Veurink đã thắng Hungary 0-8 ở lượt đi vòng play-off. Một kết quả mà nếu chỉ đọc dòng tin, bạn sẽ nghĩ ngay đến sự áp đảo tuyệt đối. Lineth Beerensteyn và Victoria Pelova, mỗi người ghi một hat-trick. Esmee Brugts và Damaris Egurola cũng có tên trên bảng tỷ số. Cú đánh đầu của Egurola, cú đệm bóng của Brugts sau pha dứt điểm bị chặn của Pelova, những pha đảo bóng của cô gái mang hai dòng máu Hà Lan - Bulgaria... Tất cả diễn ra như một bài tập trên sân huấn luyện, không phải một trận đấu quốc tế.

Nhưng tôi đến với bóng đá không phải để đọc bảng tỷ số. Tôi đến để nghe xem điều gì đang gãy.

Tôi sinh ra ở Việt Nam, làm việc ở Bắc Kinh, và đã dành phần lớn cuộc đời để nhìn bóng đá từ bên ngoài. Cái nghề của tôi là nhìn vào những chỗ mà người khác quay mặt đi. Và ở Felcsut, chỗ mà người ta quay mặt đi chính là khoảng cách.

Đặt trận đấu này vào đúng bối cảnh của nó. Hà Lan kết thúc vòng loại World Cup nữ ở vị trí thứ hai trong bảng đấu của mình. Với một nền bóng đá nữ từng vào đến chung kết World Cup, từng vô địch châu Âu, vị trí thứ hai là một vết nhơ nhỏ mà không ai muốn nhắc đến trong các cuộc họp báo. Vì thế, đội bóng của Veurink buộc phải đi con đường vòng play-off — con đường mà các ông lớn luôn coi là nơi dành cho kẻ khác. Họ sẽ đá lượt về trên sân nhà Tilburg vào tuần sau, và nếu không có phép màu nào xảy ra cho Hungary, họ sẽ bước vào trận quyết định với đội thắng trong cặp Thổ Nhĩ Kỳ - Slovenia, để giành vé đến Brazil vào mùa hè năm sau.

Bối cảnh ấy quan trọng hơn tỷ số. Một đội bóng từng đứng trên đỉnh châu Âu giờ phải chứng minh giá trị của mình qua hai lượt trận sinh tử với những đối thủ bị xem là chiếu dưới. Áp lực ấy không hiện ra trên bảng tỷ số 0-8. Nó nằm ở cách Arjan Veurink đứng bên đường biên, hai tay đút túi, không một cử chỉ ăn mừng thái quá sau bàn thứ sáu, thứ bảy, thứ tám. Ông ấy biết điều mà đám đông quên: trận đấu này không đo được sức mạnh thật của đội bóng ông.

Tôi đã theo dõi bóng đá nữ châu Âu trong nhiều năm, đủ để nhớ rằng Hungary chưa bao giờ là một thế lực. Họ chưa từng dự một kỳ World Cup nữ. Đội hình của họ gồm phần lớn các cầu thủ chơi ở giải quốc nội, nơi mức độ cạnh tranh và điều kiện tập luyện còn cách xa các giải hàng đầu châu Âu một khoảng không thể đo bằng một trận đấu. Vì thế, khi Hà Lan đưa một đội hình gồm những cầu thủ đang khoác áo Real Madrid, Tottenham Hotspur, và nhiều câu lạc bộ hàng đầu khác đến Felcsut, kết quả đã được viết trước khi trọng tài thổi còi.

Đó là lý do tôi không xem 0-8 là một chiến tích. Tôi xem nó là một tấm gương soi vào cấu trúc của bóng đá nữ.

Hãy nhìn lại từng bàn thắng, không phải để tán dương, mà để đọc câu chuyện bên trong chúng.

Bàn thứ nhất đến từ Beerensteyn, người hưởng lợi từ một pha động tác giả của Pelova trước khi dứt điểm. Đó là một pha phối hợp đẹp, nhưng cái đẹp nằm ở chỗ Pelova nhận ra rằng cô không cần chạm bóng để tạo ra bàn thắng. Cô chỉ cần kéo hậu vệ Hungary ra khỏi vị trí. Trong bóng đá đỉnh cao, đó là sự thông minh. Nhưng trong trận đấu này, nó cũng là dấu hiệu của một đối thủ bị dắt mũi quá dễ dàng.

Bàn thứ hai của Beerensteyn đến từ đường tạt bóng của Lynn Wilms. Một lần nữa, tiền đạo của Real Madrid chỉ việc đặt chân vào đúng chỗ. Không có pha tranh chấp nào đáng kể. Không có hậu vệ nào kịp bám theo cô.

Bàn thứ ba là cú dứt điểm bị đổi hướng của Pelova ở phút 26. Một chút may mắn, nhưng may mắn là phần thưởng cho đội bóng dám dứt điểm. Bàn thứ tư đến ngay trước giờ nghỉ, khi Brugts đá bồi sau cú dứt điểm của Pelova. Tỷ số 0-4 trước giờ nghỉ, và trong phòng thay đồ của Hungary lúc ấy, có lẽ người ta không nói về chiến thuật nữa. Người ta nói về việc làm sao để rời sân với chút danh dự.

Sau giờ nghỉ, Hungary gần như không tạo được bất kỳ mối đe dọa nào. Damaris Egurola đánh đầu ghi bàn chưa đầy năm phút sau khi hiệp hai bắt đầu. Pelova ghi bàn thứ sáu sau vài pha đảo bóng. Rồi chính Pelova hoàn tất hat-trick khi một hậu vệ Hungary chuyển bóng bất cẩn ngay trước vòng cấm — cô gái mang hai dòng máu ấy kết thúc gọn gàng, không chút do dự. Và ở phút bù giờ, Beerensteyn khép lại màn trình diễn của mình bằng cú đá bồi sau khi Keukelaar dứt điểm trúng xà ngang.

Tám bàn. Hai hat-trick. Một buổi tối mà mọi cầu thủ tấn công của Hà Lan đều ghi dấu ấn.

Nhưng một đội bóng không thể học được gì từ một trận đấu mà đối thủ của họ không dám chơi. Đó là câu tôi muốn viết lên bảng tin của mọi liên đoàn bóng đá nữ đang tự mãn.

Và đây là nơi tôi phải nói điều mà đồng nghiệp của tôi ở các tòa soạn lớn sẽ không nói, vì nó không bán được quảng cáo.

Trong bóng đá nam, một tỷ số 0-8 ở vòng loại World Cup là chuyện gần như không tưởng giữa hai đội tuyển quốc gia châu Âu. Bạn sẽ phải lục lại ký ức về những trận đấu của các đội bóng nhỏ nhất, những đội mà cả đất nước họ chỉ có vài nghìn cầu thủ đăng ký. Ở bóng đá nữ, 0-8 giữa Hà Lan và Hungary là điều xảy ra thường xuyên đến mức người ta không còn ngạc nhiên. Chính sự bình thường hóa ấy mới là vấn đề.

Chúng ta có một nền bóng đá nữ châu Âu mà ở đó, khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và phần còn lại rộng đến mức các trận đấu vòng loại trở thành những buổi trình diễn một chiều. Hà Lan ghi tám bàn. Nhưng liệu họ có học được cách ghi bàn khi đối thủ dựng xe buýt trước khung thành, khi hậu vệ áp sát trong tích tắc, khi thủ môn bắt dính mọi cú sút? Câu trả lời không nằm ở Felcsut. Nó sẽ nằm ở trận gặp Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Slovenia, và xa hơn nữa là ở Brazil.

Tôi từng viết về một trận đấu mà đội bóng được đánh giá mạnh hơn thắng 5-0 ở vòng bảng một giải lớn, rồi bị loại ở tứ kết bởi một đội bóng biết cách chịu đựng. Bóng đá không thưởng cho kẻ ghi nhiều bàn vào lưới đối thủ yếu. Bóng đá thưởng cho kẻ biết cách thắng khi không còn dễ dàng. Và đó là bài học mà Hà Lan chưa được kiểm tra trong đêm Felcsut.

Không có lời tiên tri nào vĩ đại, chỉ có một ông già đủ chai sạn để nhìn thấy vết rạn mà đám đông cố tình lờ đi. Vết rạn ở đây không nằm ở Hà Lan. Nó nằm ở chính môn bóng đá nữ, nơi mà một tỷ số 0-8 không còn làm ai phải suy nghĩ.

Nhưng tôi cũng không muốn rơi vào cái bẫy ngược lại — cái bẫy của kẻ hoài nghi đến mức không cho ai quyền được vui.

Hãy công bằng với Hà Lan. Họ đã làm đúng mọi thứ mà một đội bóng lớn phải làm trước một đối thủ yếu. Họ không chủ quan. Họ không giảm nhịp sau khi dẫn ba bàn. Họ tiếp tục pressing, tiếp tục tạt bóng, tiếp tục dứt điểm cho đến phút cuối cùng. Lineth Beerensteyn, người đang chơi cho Real Madrid, đã cho thấy phong độ săn bàn của một tiền đạo hàng đầu châu Âu. Victoria Pelova, cầu thủ của Tottenham Hotspur, đã chứng minh cô là mẫu cầu thủ mà mọi huấn luyện viên khao khát: ghi bàn, kiến tạo, và tạo ra khoảng trống cho đồng đội chỉ bằng sự di chuyển không bóng.

Có một chi tiết tôi không thể bỏ qua. Pelova là cầu thủ mang hai dòng máu Hà Lan và Bulgaria. Ở một châu Âu đang ngày càng đóng lại trước những người nhập cư, sự hiện diện của cô trong đội hình Hà Lan là một câu trả lời không cần lời. Bóng đá nữ, xét ở góc độ nào đó, là nơi mà biên giới được vẽ lại bằng tài năng chứ không bằng hộ chiếu. Điều đó đẹp hơn bất kỳ tỷ số nào.

Vậy thì, đâu là giới hạn của niềm vui này?

Giới hạn nằm ở chỗ: nếu Hà Lan tin rằng Felcsut đã định hình họ, họ sẽ lầm. Một trận thắng 0-8 có thể là liều thuốc tinh thần, nhưng cũng có thể là tấm chăn che mất những điểm yếu chưa được kiểm chứng. Tôi đã thấy quá nhiều đội bóng rời một buổi tối hoàn hảo như thế để rồi gục ngã ở trận đấu thật sự quan trọng.

Tôi tự hỏi Arjan Veurink nghĩ gì khi bắt tay các cầu thủ Hungary sau trận. Ông ấy có nói với họ rằng khoảng cách này không phải lỗi của họ không? Rằng nó là lỗi của một hệ thống phân bổ nguồn lực đã để cho một quốc gia không thể theo kịp phần còn lại? Không ai nói điều đó trên truyền hình. Nhưng tôi tin rằng một huấn luyện viên đủ tầm sẽ hiểu.

Tôi nhớ Moscow. Tôi nhớ cảm giác đứng trong một phòng thu, nói rằng một đội bóng lớn sẽ gục ngã, và bị cả phòng cười nhạo. Tôi nhớ rằng mình đã đúng, nhưng cái đúng ấy chẳng mang lại cho tôi niềm vui nào. Bởi vì đằng sau mỗi lời tiên tri về sự sụp đổ, luôn có một ai đó — một cầu thủ, một cổ động viên, một huấn luyện viên — phải sống với nó.

Ở Felcsut, tôi không tiên tri điều gì. Tôi chỉ quan sát. Tôi thấy một đội bóng đang chơi bóng như thể họ đang tập. Tôi thấy một đội bóng khác chơi như thể họ đang chịu đựng. Và tôi thấy một khán đài nhỏ, nơi mà tiếng vỗ tay dành cho đội khách lớn hơn tiếng cổ vũ dành cho đội nhà.

Đó là điều mà bảng tỷ số không nói với bạn.

Trận lượt về ở Tilburg sẽ diễn ra vào tuần sau. Về mặt toán học, Hungary cần thắng tám bàn để gỡ hòa — một điều không tưởng. Hà Lan gần như đã đặt một chân vào trận play-off quyết định với Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Slovenia. Và sau đó, nếu mọi thứ diễn ra như dự đoán, họ sẽ đến Brazil vào mùa hè năm sau.

Nhưng tôi không muốn ở đây để dự đoán những điều hiển nhiên. Tôi muốn ở lại để nhắc rằng bóng đá nữ đang ở một ngã rẽ. Ở một bên là con đường mở rộng, nơi các quốc gia như Hungary được đầu tư để thu hẹp khoảng cách, để những trận đấu như Felcsut không còn kết thúc bằng tám bàn thắng. Ở bên kia là con đường giữ nguyên hiện trạng, nơi các đội mạnh tiếp tục đè bẹp các đội yếu trong những trận đấu không còn ý nghĩa cạnh tranh, và chúng ta gọi đó là sự phát triển.

Tám bàn thắng của Hà Lan ở Felcsut là một bài ca chiến thắng. Nhưng với tôi, nó cũng là một tiếng chuông cảnh báo. Nó nhắc tôi rằng đằng sau mỗi hat-trick rực rỡ có thể là một khoảng trống mà không ai muốn lấp đầy, bởi lấp đầy nó đòi hỏi tiền, thời gian, và một ý chí mà bóng đá nữ vẫn chưa được trao đủ.

Tôi sẽ theo dõi trận lượt về ở Tilburg. Không phải để xem Hà Lan ghi thêm bao nhiêu bàn. Tôi sẽ xem để tìm câu trả lời cho một câu hỏi khác: liệu một chiến thắng vang dội như thế có làm họ mạnh hơn thật, hay chỉ làm họ tự tin hơn một cách nguy hiểm?

Câu trả lời sẽ không đến từ Felcsut. Nó sẽ đến từ Brazil — hoặc từ một buổi tối ở Tilburg, nơi một cơn mưa bất chợt và một hàng thủ biết cách chịu đựng có thể viết nên một câu chuyện hoàn toàn khác.

Và đó là lý do tôi vẫn ngồi đây, tua lại đoạn băng, lắng nghe tiếng gãy của một nền bóng đá chưa chịu lớn.