Đêm băng Milano: Ba lần dẫn trước, một trận thua, và vết sẹo không thể phai

Còi mãn cuộc vang lên ở Fiera Ice Arena, và thứ đầu tiên tôi nghe thấy không phải là tiếng reo hò của chiến thắng. Đó là tiếng va đập của những cánh cửa sắt, tiếng gầm gừ của một đám đông không chịu rời đi. Milano Hockey Club đã dẫn trước ba lần trong trận đấu đầu tiên của mối thù được hồi sinh sau 14 năm. Ba lần họ vươn lên. Ba lần họ để HC Bolzano Foxes kéo mình trở lại. Và ở hiệp phụ, khi tất cả tưởng như trận đấu sẽ kéo dài đến kiệt cùng, họ thua 4-3. Một trận thua trong hiệp phụ không phải là thảm họa. Nhưng đối với một câu lạc bộ mới được thành lập sau thành công của môn khúc côn cầu trên băng tại Thế vận hội Mùa đông, mọi vết xước đều có thể trở thành vết nứt. Và đêm Chủ nhật đó, ở sân băng mới khánh thành, vết nứt không chỉ đến từ tỷ số. Tôi theo dõi thể thao đã 34 năm. Tôi đã viết về những trận derby ở Buenos Aires, những đêm Champions League ở Istanbul, những buổi chiều mưa ở Manchester. Nhưng đôi khi tôi tự hỏi liệu mình có đang nhìn đúng môn thể thao. Bởi vì những gì diễn ra ở Milano đêm đó không khác gì một trận derby bóng đá kinh điển: một đội bóng mới nổi, một thế lực truyền thống, và một mối thù bị chôn vùi suốt 14 năm. HC Bolzano Foxes là một trong những câu lạc bộ lớn nhất của Ý. Họ đến từ Bolzano, vùng đất khúc côn cầu trên băng thực thụ, nơi mùa đông dài và băng không bao giờ tan trong tim người hâm mộ. Milano HC thì khác. Họ được sinh ra từ ánh hào quang của Thế vận hội Mùa đông, một câu lạc bộ non trẻ với sân nhà mới tinh và một tham vọng chưa được kiểm chứng. Fiera Ice Arena mở cửa đón một lượng khán giả kín chỗ. Đó là tín hiệu đẹp. Một thành phố công nghiệp, một trung tâm thương mại, một thủ đô thời trang của nước Ý — và bây giờ là một đấu trường băng giá. Nhưng tín hiệu đẹp đôi khi chỉ là lớp sơn mỏng phủ lên những vết nứt chưa được hàn gắn. Trận đấu, xét trên phương diện chuyên môn, là một cuộc đấu cân bằng đến nghẹt thở. Milano HC ba lần vượt lên dẫn trước. Điều đó nói lên rằng họ có khả năng tạo ra bàn thắng, có những khoảnh khắc bùng nổ. Nhưng việc để đối thủ gỡ hòa ba lần nói lên điều ngược lại: họ thiếu khả năng kiểm soát thế trận, thiếu một hệ thống phòng ngự đủ chắc để bảo vệ thành quả. Trong khúc côn cầu trên băng, dẫn trước không có nghĩa là an toàn. Bởi vì băng là một mặt phẳng không có chỗ trốn. Mỗi đường chuyền hỏng, mỗi pha tranh chấp thua, mỗi giây phút lơ là đều có thể trở thành bàn thua. Milano HC đã trả giá cho sự non nớt của mình bằng ba lần bị san bằng tỷ số, và cuối cùng là bàn thua ở hiệp phụ. Hiệp phụ trong khúc côn cầu trên băng là một khoảng thời gian kỳ lạ. Nó không giống hiệp phụ trong bóng đá, nơi hai đội có thể chơi thêm 30 phút và vẫn hòa. Trong khúc côn cầu, hiệp phụ là sudden death — bàn thắng đầu tiên kết thúc tất cả. Đó là một khoảnh khắc của sự thật, khi không có chỗ cho sự do dự. Milano HC đã bước vào hiệp phụ với tâm lý của một đội bóng vừa để mất lợi thế ba lần. Và họ đã thua. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, thì đây đã là một câu chuyện thể thao bình thường. Thứ khiến đêm Milano trở thành một vết sẹo tập thể không phải là bàn thua ở hiệp phụ. Đó là những gì xảy ra sau tiếng còi mãn cuộc. Cảnh sát đã phải can thiệp. Một nhóm nhỏ người hâm mộ Milano HC đã đá vào một chiếc xe buýt chở người hâm mộ Bolzano. Một người đàn ông 42 tuổi bị báo cáo vì tàng trữ vật có thể dùng làm vũ khí. Hai cá nhân đã bị nhận diện và sẽ phải nhận lệnh cấm vào sân. Sân băng, nơi lẽ ra chỉ có tiếng dao trượt và tiếng bóng chạm gậy, bỗng chốc trở thành một hiện trường của bạo lực. Và tôi chợt nhớ đến câu nói mà tôi vẫn mang theo trong mỗi bài viết: "Vết sẹo không xấu, nó là bản đồ của những trận đấu đã qua." Nhưng có những vết sẹo không đến từ trận đấu. Chúng đến từ những kẻ không biết rằng trận đấu đã kết thúc. Điều dễ dàng nhất là lên án. Điều khó nhất là hiểu. Tại sao một mối thù 14 năm lại bùng nổ theo cách này? Tôi đã theo dõi các trận đấu ở nhiều quốc gia, và tôi nhận ra một quy luật: khi một mối thù được hồi sinh sau một thời gian dài gián đoạn, cả hai phía đều bước vào trận đấu mà không có ký ức chung về cách ứng xử. Không có tiền lệ, không có chuẩn mực, không có cuốn sổ tay quản lý đám đông. Thế hệ người hâm mộ mới chưa từng trải qua mối thù này. Họ chỉ biết rằng đây là trận đấu lớn, rằng đây là kẻ thù, và rằng họ phải chiến thắng — trên khán đài, nếu không phải trên băng. Điểm mù lớn nhất của câu chuyện này không nằm ở bạo lực. Nó nằm ở chỗ cả hai câu lạc bộ đã phản ứng quá nhanh, quá trơn tru. Tuyên bố chung được đưa ra vào thứ Hai, chỉ một ngày sau sự việc, gọi nhóm người gây rối là "một nhóm nhỏ không đại diện cho cộng đồng người hâm mộ". Đó là một nước đi chuẩn mực của truyền thông khủng hoảng. Nó bảo vệ giá trị thương mại của mối thù. Nó bảo vệ hình ảnh của một câu lạc bộ mới. Nhưng nó cũng cho thấy rằng cả hai bên đều hiểu rõ sự mong manh của thứ mình đang xây dựng. Milano HC là một câu lạc bộ được sinh ra từ ánh hào quang của Thế vận hội. Đó là một mô hình đầy rủi ro. Một sân băng mới, một đội bóng mới, một thị trường mới — tất cả đều cần thời gian để trưởng thành. Và bạo lực là thứ nhanh nhất có thể phá hủy một quá trình trưởng thành. Fiera Ice Arena không chỉ là một sân vận động. Nó là một khoản đầu tư. Một sân băng mới tiêu tốn hàng chục triệu euro, và để thu hồi vốn, nó cần được lấp đầy không chỉ bằng các trận khúc côn cầu mà còn bằng các sự kiện khác. Bạo lực đe dọa trực tiếp đến mô hình kinh doanh đó. Nếu các nhà tài trợ bắt đầu lo ngại, nếu các gia đình bắt đầu do dự, thì sân băng mới có thể trở thành một gánh nặng thay vì một biểu tượng. Trong bối cảnh khúc côn cầu trên băng Ý, Milano HC là một hiện tượng mới. Bolzano Foxes là truyền thống. Cuộc đối đầu giữa họ không chỉ là một trận đấu. Đó là cuộc đối đầu giữa hai mô hình: một bên là thế lực được xây dựng qua nhiều thập kỷ, một bên là dự án non trẻ dựa trên ánh hào quang của một sự kiện toàn cầu. Và trong những cuộc đối đầu như vậy, bạo lực không chỉ là một sự cố. Nó là một tín hiệu về sự non nớt của cả một hệ thống. Khúc côn cầu trên băng ở Ý không phải là môn thể thao phổ biến nhất. Bóng đá thống trị. Nhưng ở Bolzano, khúc côn cầu là một tôn giáo. Và ở Milano, một thành phố chưa bao giờ thực sự là thành trì của môn thể thao này, một câu lạc bộ mới đang cố gắng tạo ra một tín đồ mới. Sự khác biệt về văn hóa giữa hai thành phố này càng làm cho mối thù trở nên phức tạp hơn. Tôi đã từng chứng kiến những mối thù được hồi sinh. Tôi đã thấy những trận derby sau nhiều năm gián đoạn. Và tôi nhận ra một điều: ký ức tập thể có thể bị xóa nhòa, nhưng cảm xúc thì không. Thế hệ người hâm mộ mới của Milano HC không biết gì về những trận đấu của 14 năm trước. Họ chỉ biết rằng Bolzano là kẻ thù. Và khi kẻ thù được định nghĩa bởi một khoảng trống, nó có thể trở thành bất cứ thứ gì — kể cả một cái cớ cho bạo lực. Điều đáng lo ngại nhất không phải là những gì đã xảy ra. Mà là những gì có thể xảy ra tiếp theo. Sau 14 năm gián đoạn, không có cuốn sổ tay nào về cách quản lý đám đông trong trận đấu này. Cảnh sát đã vào cuộc, các cá nhân đã bị nhận diện, các lệnh cấm đã được ban hành. Nhưng liệu những biện pháp đó có đủ để ngăn chặn một đêm tương tự? Tôi không chắc. Trong bóng đá, tôi đã thấy những câu lạc bộ bị phá hủy bởi chính người hâm mộ của mình. Những sân vận động trở thành pháo đài. Những trận đấu trở thành cuộc chiến. Và những ký ức đẹp bị thay thế bằng nỗi sợ hãi. Tôi không muốn điều đó xảy ra với Milano HC. Nhưng tôi cũng biết rằng ý muốn của tôi không thay đổi được gì. Tôi không biết trận đấu tiếp theo giữa Milano HC và Bolzano Foxes sẽ diễn ra khi nào. Nhưng tôi biết rằng nó sẽ là một bài kiểm tra. Không phải bài kiểm tra về kỹ thuật hay chiến thuật. Đó là bài kiểm tra về khả năng của một câu lạc bộ non trẻ trong việc bảo vệ thứ quý giá nhất mà nó có: niềm tin của khán giả. Một sân băng mới không được đo bằng số ghế, mà bằng số lần khán giả muốn quay lại. Và nếu một đêm bạo lực khiến một gia đình quyết định không quay lại nữa, thì đó mới là thất bại thật sự. Không phải tỷ số 4-3. "Tiếng vỗ tay vắng bóng, nhưng tiếng tim vẫn đập trên khán đài." Câu nói đó đúng trong bóng đá. Nó cũng đúng trên băng. Nhưng có những đêm, tiếng tim không đủ để lấp đầy khoảng trống mà bạo lực để lại. Tôi đã từng viết rằng: "Sân cỏ là trang giấy, mỗi pha chạy là một câu thơ chưa hoàn thành." Ở Milano, trang giấy đã bị xé. Nhưng câu thơ vẫn có thể được viết lại. Vấn đề là ai sẽ cầm bút. Và có lẽ, câu trả lời không nằm ở các quan chức liên đoàn, không nằm ở cảnh sát, không nằm ở các nhà tài trợ. Nó nằm ở chính những người hâm mộ — những người đã đến Fiera Ice Arena đêm Chủ nhật, đã chứng kiến ba lần dẫn trước và một trận thua trong hiệp phụ, và đã chọn cách rời đi. Số đông trong số họ đã về nhà trong im lặng. Nhưng im lặng của số đông đôi khi không đủ để át đi tiếng gầm của số ít.